Askeri Havacılık ve Sivil Havacılık Arasındaki Anormal Prosedür Farkları

Paylaş
 

Anormal (Abnormal) ya da Acil (Emergency) olarak bilinen durumlarda, bildiğimiz gibi her zaman prosedürlere göre hareket edilir. Pilotlar herhangi bir arıza durumunda kendi mantıklarına göre değil, uçak üreticisinin yapılmasını önerdiği aşamalara göre hareket ederler. Her uçağın normal prosedür checklist’i olduğu gibi anormal (emergency) checklist’i de halihazırda olmaktadır. Bu checklistler uçuş anında her zaman bulundurulmalıdır.

Bu yazımızda da askeri ve sivil havacılık emergency checklist’lerindeki trajikomik(!) farka göz atacağız.

 

Anormal bir durumda sivil bir uçağın checklisti size önce bazı değerleri kontrol edip, önlem amaçlı gerekiyorsa bazı sistemleri kapatma ve sonrasında sorunu çözmek amaçlı bir dizi önerilerde bulunur. Ve şunu çok iyi bilirsiniz ki, sorun çözülmezse yapacağınız tek şey vardır, o da LAND AS SOON AS POSSIBLE. (OLABİLDİĞİNCE HIZLI İN!)

Ancak bir savaş uçağında işler böyle yürümüyor, hele ki tek motorlu bir uçak ise.

Örneklendirelim.

Farz edelim ki motorda yangın çıktı. (ENGINE FIRE) Şimdi öncelikle Boeing 777 QRH (Quick Reference Handbook / Emergency Checklist) ilgili bölüme göz atalım. (Türkçe’ye çevirerek yazdım bu bölümü)

 

ENG FIRE L,R

Durum : Motorda Yangın Algılandı.

1 – A/T ilgili motor switch’ini ONAYLA, KAPAT.

2 – İlgili gaz kolunu ONAYLA, RÖLANTİ.

3 – İlgili yakıt kontrol switch’i ONAYLA, YAKITI KES.

4 – Hala ENG FIRE uyarısı varsa;

ENG FIRE switch’ini ÇEVİR VE 1 SANİYE BEKLE.

30 SANIYE SONRA HALA AYNI UYARI VARSA;

ENG FIRE switch’ini ters yöne ÇEVİR VE 1 SANİYE BEKLE.

6 – APU (mümkünse) START, ON.

7 – TRANSPONDER MOD TA.

8 – En yakın meydana iniş PLANLA.

9 – AUTOTHROTTLE checklistini YAPMA.

BİRİNİ SEÇ:

FLAP 20 İNİŞ

FLAP 30 İNİŞ (PERFORMANS DEĞERLERİ YETERLİYSE)

CHECKLIST TAMAMLANDI.

 

Gördüğümüz üzere, kritik noktalar birden fazla üzerinde durularak oluşturulmuş bir checklist. Sonuç olarak sorun çözülmezse inmemizi bize öneriyor.

 

Şimdi F-16’da aynı checkliste bakalım.

 

ENGINE FIRE

Eğer kalkış anında ve mümkünse KALKIŞI İPTAL ET.

Eğer kalkış devam ediyorsa;

1 – Hızlı hareket et.

2 – YÜKLERİNİ AT

GÜVENLİ İRTİFADA

3 – GAZ KOLU RÖLANTİ

YANGIN GÖSTERGESİNİ KONTROL ET

YANGIN SÖNME EMARESİ GÖSTERİYORSA HIZLICA İN

YANGIN DEVAM EDİYORSA;

FIRLATMA KOLTUĞU KOLUNU ÇEK VE ATLA

 

İki checklist arasındaki farklar dikkatinizi çekmiştir. Sivil havacılıkta en kötü durumlarda dahi uçağı indirmek varken, özellikle tek motorlu savaş uçaklarında inmek yerine uçaktan atlamak çoğu zaman daha güvenlidir.

Savaş uçaklarında pilotların daha hızlı hareket etmeleri ve zamanla yarışılmasından ötürü checklistler kısa ve özdür. Pilotu kurtarmak amacıyla genellikle uçağı feda etmeniz istenir.

 

Halil Kamazoğlu

 

 

Bu yazı 335 kere okundu.
  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

Bir yorum bırak

Bir yorum bırak

YAZAR HAKKINDA

Yazdığım teknik konuların operasyonel bilgileri, yazının konu edindiği uçakta bulunan sistem çalışma prensibini esas alır. Farklı uçaklarda aynı sistem farklı algoritma ile çalışabilir.
Facebookta bizi bulun
ARŞİV