Uçaklardaki Tüm Butonlar Her Uçuşta Kullanılıyor mu?

Paylaş
 

Öncelikle konuda söz edilen buton, switch ve knob kelimelerinin neyi ifade ettiğini görelim. (Türkçe’ye çevirilemiyor ya da ben çeviremedim.)

 

Uçakların kokpiti, dışarıdan bakıldığında karmaşık, çok fazla butondan, knobtan ve switch’ten oluşan yapılar. Uçakta bulunan ekranlar (MFD, PFD, EICAS, ND, CDU vs..) çok fazla bilgi içeriyor. (Bu yazıda devre kesicilere değinilmemiştir.)

Peki pilotlar tüm bu butonları ve bilgileri her uçuşta kullanıyorlar mı?

Öncelikle butonlar, switchler ve knoblardan başlayalım. Bir Boeing 777 uçağında toplam buton, switch ve knob sayıları 200’den fazladır. Her birinin belli bir işlevi vardır ve bazıları ikişer tanedir. (İki pilotun da ihtiyacından ötürü)

Sorunun cevabına gelirsek, bir uçuşta pilotlar kokpitteki tüm butonları, knobları ve switchleri kullanmazlar. Bunların sadece %30~ kadarı kullanılır.

Günümüzde uçakların çoğu sistemi, pilotlar tarafından direkt olarak açık konumda tutulamaz. Bu tür sistemlerin butonları “Auto” ve “OFF” işlevi görür. Dolayısıyla sistem kendi kendini olması gerektiği gibi çalıştırır. Bu sistemler uçuş sonunda kapatılmaz. Her zaman otomatik çalışma modunda oldukları için, gerekmediği sürece bu butonlara basılmaz. Bazı butonlar ise inisiyatif doğrultusunda kullanılır, herhangi bir sistemsel değişikliğe yol açmazlar.

Peki bu butonlar ne zaman kullanılır?

Örnek olarak Boeing 777’de Thrust Assymmetry Compensation  sisteminin ilgili butonu her zaman auto konumunda bırakılır. Sistemin çalışma prensibi gereği, sistemin çalışması için uygun şartlar oluştuğunda sistem kendiliğinden devreye girer. Bu aslında iş yükünü azaltır, durumsal farkındalığı yükseltir. Ancak ilgili sistemde anomali tespit edildiğinde, sistemin olması gerektiği gibi çalışmadığı durumlarda sistem kapatılabilir.

 

Ekranlardaki Bilgilerin Tümü Sürekli Takip edilir mi?

Bu sorunun cevabı da bir önceki soruya benzer. Uçaktaki herhangi bir sistemin işleyişinde herhangi bir sorun meydana gelirse, uçak pilotları sorun ciddi bir probleme dönüşmeden uyaracaktır. Bu yüzden her ayrıntı sürekli takip edilmez. Ancak temel uçuş bilgileri sürekli olarak ekranda takip edilir. Rota, gidilen nokta, geçilen nokta, hız, yakıt, motor saatleri, yön ve yer bilgileri, autopilot, autopilot modları, irtifa vs.

 

Halil Kamazoğlu

Bu yazı 515 kere okundu.
  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

Bir yorum bırak

Bir yorum bırak

YAZAR HAKKINDA

Yazdığım teknik konuların operasyonel bilgileri, yazının konu edindiği uçakta bulunan sistem çalışma prensibini esas alır. Farklı uçaklarda aynı sistem farklı algoritma ile çalışabilir.
Facebookta bizi bulun
ARŞİV