Ya Güvenlik Sistemleri Arıza Yaparsa? – Qantas Uçuş 72

Paylaş
 

Selam dostlar! Bugün güvenlik için tasarlanan sistemler de arıza yaparsa neler olacağına dair bir hikaye var elimde.

Tarih 7 Ekim 2008. Avustralya merkezli Qantas Havayolları’nın 72 sefer sayılı uçağı, Singapur’dan Perth-Avustralya’ ya gidiyordu.

Uçak 5 yaşında bir Airbus A330-300’dü. Pilot hatalarını minimuma indirmek, buna karşılık uçuş güvenliğini maksimuma çıkarmak için tamamen bilgisayarlarla donatılmış mühendislik harikası bir uçaktı.

Uçak varış noktasına henüz 1000km den daha uzakta, Batı Avustralya açıklarındayken pilotlar bir dizi anlaşılmaz arıza mesajı almaya başladı.

Uçakın verdiği arızalardan bazıları şunlardı:
>3. Ana uçuş sistem bilgisayarı arızası
>1. ADIRU arızası (ADIRU: Hava Veri Atalet Referans Ünitesi, uçağın havadaki hareketlerini hesaplayıp uçuş bilgisayarlarına ileten birim)
>Aşırı hız
>Çok düşük hız…

Özellikle bu son ikisi birbirine tezat oluşturan tamamen zıt uyarılardı, aynı anda gelmeleri mümkün değildi, pilotların kafası karışmıştı.

Yardımcı pilot tek tek bu arıza mesajlarını çözmeye uğraşıyordu. Uçak aniden sert bir şekilde burun aşağı dalışa geçti. Negatif g kuvveti o kadar sertti ki, kemerleri bağlı olmayan yolcular ve uçuş görevlileri tavana yapışmıştı.

Uçak pilotların hiçbir komutuna cevap vermiyordu. Bir müddet süren dalıştan sonra uçak yavaş yavaş komutlara cevap vermeye başladı.

Uçak tekrar düzelmeye başlamış, bu sürede kaybolan kuvvetin etkisiyle tavana yapışmış olan insanlar tekrar yere düşmüştü. Pilotlar uçağa ne olduğunu anlamaya çalışıyor, bir yandan da gelen diğer hata mesajlarını çözmeye çalışıyordu.

Dakikalar geçmemişti ki uçak tekrar dik bir dalışa geçti. Uçak tekrar komutlara cevap vermemeye başlamıştı.

Bir sürelik dalıştan sonra uçak tekrar düzeldi. Bu sefer kaptan pilot otomatik pilotu tamamen devre dışı bıraktı ve uçağı manuel olarak uçurmaya başladı.

Kaptan pilot acil olarak en yakındaki havaalanına yöneldi. Burası Avusturya’nın yine batı kıyısında bir havaalanı olan Learmonth Havaalanıydı.

Hava frenleri ve daha pek çok donanım çalışmadan yapılan iniş, bu kadar arızaya göre oldukça rahat ve yumuşak olmuştu. Bunda eski bir Amerikan Donanma pilotu olan kaptan pilot Kevin Sullivan’ın payı büyüktü.

Kabinde ise durum kötüydü. Kemik kırılmasından baş yaralanmalarına kadar çeşitli tiplerde, 12si ağır 119 kişi yaralanmıştı.

Olayın oluş şekli ve sebebi ise şöyle açıklandı:

>ADIRU bilgisayarı bir hata yaparak irtifa bilgisini, uçuş bilgisayarlarına burun açısı olarak göndermişti.

>Bunun üzerinde uçuş bilgisayarları, yüksek burun açısı koruma sistemi ve Stall(uçağın havada tutunamaması durumu) koruma sistemini devreye sokarak uçağa birkaç kez toplamda 10 derecelik dalışlar yaptırmıştı. (standart alçalma açısı yaklaşık 3-4° dir.)

>Koruma sistemi devrede olduğu için de uçuş bikgisayarları dalışlar süresince pilotlara müdahale hakkı vermemişti

Yapılan araştırma sonucu ADIRU bilgisayarındaki hata ve etkileri tam olarak belirlense de, bu hatanın oluşum nedeni hiçbir zaman bulunamadı.

Yalnızca Qantas’da buna benzer birkaç olayın daha yaşandığı biliniyor.

Airbus ise yalnızca bir yazılım iyileştirmesi yaparak uçağın bu gibi arızalarda 10 derece burun aşağı komutu vermesi engellenmeye çalışıldı.

… Murat Deniz Şenol…

Bu yazı 352 kere okundu.
  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

Bir yorum bırak

Bir yorum bırak

YAZAR HAKKINDA

Facebookta bizi bulun
ARŞİV