F-16 Uçağının Geçmişi, Tasarımı ve Versiyonları

Paylaş
 

 

F-16, ABD’de üretilmiş modern bir avcı-bombardıman uçağıdır. Hafif bir avcı olarak tasarlanmış olmasına rağmen, zaman içerisinde çok görevli bir avcı-bombardıman uçağına dönüşmüştür.

 

F-16, General Dynamics firması tarafından üretilmiştir. 1993 yılında General Dynamics, uçak alanındaki işini Lockheed firmasına satmıştır. Bu firmanın da şu andaki adı Lockheed Martin’dir.

 

Falcon’un çok yönlülüğü, başarısının temel anahtarı olmuş ve bu kadar çok dış ülkede kullanılmasında en önemli etkeni teşkil etmiştir. 24 farklı ülkede hizmet vermektedir. 4000’den fazla üretim adedi ile, muhtemelen Batı’nın en büyük avcı uçağı programıdır. Artık ABD Hava Kuvvetleri için üretilmese de, dış ülkelere ihraç için hala üretilmektedir. F-16, korkutucu ünü ve çevik görünüşü ile dünyadaki en ünlü avcı uçaklarından biridir.

 

F-16, yanlardan taşan kanopi, yanda monteli kontrol çubuğu ve eğimli koltuk gibi buluşlarla mükemmel bir avcı haline gelmiştir. Ayrıca dünyada ilk kez olarak, 9g kuvvetinde dönüş yapan avcı uçağı olmuştur. (İngiliz Elektrik Yıldırımı adlı uçağın rekorunu ilk olarak egale etmiştir). F-16’nın popüler ismi “Savaşan Şahin” olmasına rağmen, pilotları ondan “Viper” diye bahseder. Viper, F-16’nın ilk prototip aşamalarında projeye verilmiş olan isimdir.

 

Tarihsel Gelişimi

F-4’lerin Vietnam’da özellikle yakın hava muahrebelerinde yetersiz kalması, F-15’in doğuşunu sağlamıştır. Fakat ordu içerisinden bazıları, F-15 in hala çok büyük ve pahalı bir uçak olduğunu söylemekteydiler. F-15 in dönüş çapı çok fazla idi ve yakın it dalaşı için iyi dizayn edilmemişti.

 

Böylece Hafif Avcı Uçağı programı başladı. (1971)

 

Bu programda, üretilecek uçağın en fazla 9000 kg gelmesi, çok iyi bir dönüş çapına sahip olması ve F-15 e göre çok daha ucuz olması gerekiyordu.


Üretim

Başlangıçta, F-16 iki model olarak üretildi. F-16 A tek koltuklu savaş versiyonu ve F-16 B çift koltuklu savaş kabiliyeti de olan eğitim modeli idi. F-16 ilk uçuşunu 1976 yılında yaptı. Orduya ilk teslimi 1979 yılında oldu.

 

1980’lerde, F-16 A/B modeli, daha gelişmiş aviyonik ve motora sahip C/D modeli ile değiştirildi.

 

F-16 üretim hayatı boyunca sürekli güncellendi ve belirgin güncellemeler blok olarak isimlendirilerek numaralandırıldı.

 

Dizayn

 

F-16, tek motorlu, her mevsimde uçabilen taktik bir uçaktır. Gövdesi içinde monteli M61 Vulcan topu, havadan havaya füze taşıma kabiliyeti yanında, çok geniş bir yelpazede havadan yere bomba/füzeleri de taşıyabilmektedir.

 

F-16 dizaynının belki de en önemli özelliklerinden birisi, ilk Fly-By-Wire sistemini kullanan uçak olmasıdır.

Ergonomi ve Görüş Alanı

F-16 Pilotu, gövdede yükse bir pozisyonda oturmaktadır ve kanopi desteği arkasında kalarak görüşüne mani olmaz. Şişkin kanopi yapısı kesintisiz bir görüş sağlar ki bu hava-hava muharebesinde ölümcül öneme haizdir. Koltuk, normalde olması gereken 13 derece değil, 30 derecelik bir açı ile eğik durmaktadır. Bu, pilotun G gücünden daha az etkilenmesini sağlar.

 

Kontrol çubuğu, bacak arası pozisyonundan, sağ panel üzerine alınmıştır. Bu da yüksek G’li dönüşlerde kontrol kolaylığı sağlar.

 

Fly by wire

F-16 Fly-By-Wire sisteminde, kontroller ile paneller arasında fiziksel herhangi bir bağ bulunmaz. F-16 da kontrol çubuğu hareket etmez. Bunun yerine, pilotun yaptığı basıncı hissederek kontrol yüzeylerine bunu hareket olarak yansıtır. Fakat pilotlar buna alışamayınca, çok hafif de olsa çubuğun dört yöne hareket edebilmesi sonradan sağlanmıştır.

 

Uçuş kontrol bilgisayarı uçağı uçurur. Böylece pilot, görevine odaklanabilir. Her saniye binlerce milimetrik düzeltme yapılmaz ise, F-16 gibi bir uçağın kontrolde tutulması imkansızdır. Ayrıca bu bilgisayar, uçuş esnasında uçağı sürekli kontrol altında tutar ve uçağa zarar verebilecek ya da kontrol kaybına neden olacak hareketleri başlamadan engeller.

 


Versiyonlar

F-16 A/B

Radar: Westinghouse AN-APG 66  Pulse Doppler

Motor: Pratt & Whitney F100-PW-200 Turbofan (Full Afterburner’da 106 Kiloton itiş.)

An air-to-air left rear view of an F-16 Fighting Falcon aircraft banking to the right over a range. One AIM-9L Sidewinder, one AIM-9J Sidewinder, one 2,000-lb Mark 84 bomb and an auxiliary fuel tank are on each wing. An ALQ-119 electronic countermeasures pod is mounted on the centerline. The aircraft is assigned to the 4th Tactical Fighter Squadron, 388th Tactical Fighter Wing.

 

Blok 1/5/10

Ufak değişiklikler içeren eski bloklardır. Çoğu, 80’lerin başlarında Blok 10 versiyonuna güncellenmiştir.

           

Blok 15

İlk büyük değişiklikleri içeren bloktur. Yatay stabilizatörler büyümüş, hava alığı kenarına iki pilon eklenmiş, AN-APG66 radarı geliştirilmiş ve kanat altı pilonlarının yük kapasitesi arttırılmıştır. F-16’nın en çok üretilmiş blok versiyonudur.

 

Blok 15 OCU

1987’den itibaren, Blok 15 uçakları Blok 15 OCU (Operasyonel Kapasite Arttırımı) haline getirilmiştir. Ana değişiklikler, dijital kontrollü motor, AGM-65, AMRAAM ve AGM119 Penguin füzelerinin ilavesi, karşı önlemler ve kokpit geliştirmeleridir. Yüklü kalkış ağırlığı 17 tona çıkmıştır.

 

Blok 20

Taiwan’a ait 150 adet 15 OCU F-16’sı, Blok 20 olarak anılır.

F-16 C/D

 f16csrokafoverkunsanab2

Blok 25

İlk kez 1984 yılında uçmuştur. AN-APG 66 radarı AN-APG 68 radarı ile değiştirilmiş, gece saldırı kabiliyeti verilmiş, motor F100-PW-220E Turbofan ile değiştirilmiştir. Bu blok modeli sadece ABD’de kullanılmaktadır.

 

Blok 30/32

İlk olarak, General Electric F100 motorunun kullanılabildiği bloklardır. Blok 32 ise motor           üreticisi Pratt & Whitney, 30 ise General Electric’tir. 1987’de hizmete girmiştir. HARM taşıma kabiliyeti eklenmiştir. Blok 30 uçaklarında hava alığı, güçlü General Electric motorun ihiyacını karşılamak için büyütülmüştür. 32 lerde böyle bir değişiklik yoktur.

 

Blok 40/42 (F-16 CG/DG)

1988’de hizmete girmiştir. LANTIRN pod ile gece-gündüz her hava şartında operasyon kabiliyet ikazanmıştır. LANTIRN podu için iniş takımları uzatılarak güçlendirilmiş, radar geliştirilmiş, ve GPS alıcısı eklenmiştir. JDAM, JSOW gibi silahlarla varolan silah vuruş menzili uzatılmıştır.

 

Blok 50/52 (F-16 CJ/DJ)

1991’de hizmete girmiştir. GPS/INS geliştirilmiştir. Tüm uçaklarda, kaska monteli izleme sistemi mevcut olup, hud dışında da kilit ve atış imkanı sağlar. Harpoon ve diğer gelişmiş silahları taşıyabilir. Blok 50’lerde motor olarak F110-GE-129 motoru kullanılırken, 52 lerde F110-PW-229 motoru kullanılır. İlave olarak Block 50D/52D Wild Weasel versiyonu, gelişmiş bir anti-hava savunma sistemi kapasitesi sunar. Bu kapasite, AN-ASQ-213 HARMS hedefleme sistemi sayesinde kazanılmıştır. Ayrıca ALQ-119 karıştırıcı podunu taşıyabilir. F4G Wild Weasel’lerin emekli olmasının ardından, SEAD görevlerinin vazgeçilmez ve tek uçağıdır.

 

2349082247_2f757dd64c_o 

 

F-16 CCIP
CCIP, yani genel konfigürasyon uygulama programı, tüm Blok40/42/50/52 uçaklarını Blok 50/52 standardına çekmeyi hedefler. Böylece bakım-eğitim kolaylıkları sağlanacaktır.


F-16 E/F

 

Blok 60

 

Sadece Birleşik Arap Emirliklerinde kullanılır. Ek yakıt tankları vardır, radarı değiştirilmiştir, F-16 C/D’nin taşıdığı bütün silahlara ilave olarak SLAM füzesi de taşıyabilir.

Diğer Önemli Versiyonlar

F-16I

 

Gf16-sufa_112768elişmiş aviyoniklere sahip bir versiyon olup İsrail için üretilmiştir. İsrail yapımı sistemlerle donanmış olup, ilave yakıt tankları gövde üzerindedir.

 

F-16XL

 

Delta kanatlı versiyon. F-15’e rakip olamamıştır.

 

RF-16C/F-16R

 

ATARS paketi taşıyabilen keşif versiyonu.


F-16 Teknik Özellikleri

Personel: 1 (A/C), 2 (B/D)

Uzunluk: 49 ft 5 in (14.8 m)

Kanat Genişliği: 32 ft 8 in (9.8 m)

Yükseklik: 16 ft (4.8 m)

Kanat Alanı: 300 ft² (27.87 m²)

Boş Ağırlık: 18,238 lb (8,272 kg)

Yüklü Ağırlık: 26,463 lb (12,003 kg)

Azami Kalkış: 42,300 lb (16,875 kg)

Motor:

F-16A/B: Pratt & Whitney F100-PW-200 turbofan, 14,670 lbf (64.9 kN), afterburner ile 23,830 lbf (106.0 kN)

F-16C/D:

Block 25/32/42: Pratt & Whitney F100-PW-220 turbofan, 14,590 lbf (64.9 kN), afterburner ile 23,770 lbf (105.7 kN)

Block 30/40: General Electric F110-GE-100 turbofan, 17,155 lbf (76.3 kN), afterburner ile 28,984 lbf (128.9 kN)

Block 50: General Electric F110-GE-129 turbofan, 17,155 lbf (76.3 kN), afterburner ile 28,984 lbf (128.9 kN)

Block 52: Pratt & Whitney F100-PW-229 turbofan, 17,000 lbf (75.6 kN), afterburner ile 28,500 lbf (127 kN)

F-16E/F: General Electric F110-GE-132 turbofan, 19,000 lbf (84.5 kN), afterburner ile 32,500 lbf (144.6 kN)

Performans

Azami Hız: 1,321 mph = 2100 km/h = 600 m/s (Mach 2.05)

Menzil: 2,000 milden fazla (3000 km den fazla)

Operasyon Yüksekliği: 55,000+ ft (15,240 m)

Tırmanış: 50,000 ft/dak

Kanat Yüklemesi: 53 lb/ft²

İtiş / Ağırlık Oranı: 0.91 lbf/lb (8.8 N/kg)

Silahlar

Top: 1x M61 Vulcan 20 mm Top

Roketler: CRV-7

Füzeler:

Hava-Hava: 8x AIM-9 Sidewinder, 10 taneye kadar AIM-120 AMRAAM

Hava-Yer: 6x AGM-65 Maverick, 4x AGM-88 HARM

Hava-Deniz: 4x AGM-119 Penguin

Bombalar: 2x CBU-87 Cluster, 2x CBU-89 Gator Mine, 2x CBU-97, 2x GBU-10 Paveway, GBU-12 Paveway II, 2x JDAM, 6x Mk 80 serisi bomba, ve B61 gibi nükleer bombalar.

 

Halil Kamaz

Bu yazı 7478 kere okundu.
Etiketler:
askeri f16
  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

Bir yorum bırak

Bir yorum bırak

YAZAR HAKKINDA

Yazdığım teknik konuların operasyonel bilgileri, yazının konu edindiği uçakta bulunan sistem çalışma prensibini esas alır. Farklı uçaklarda aynı sistem farklı algoritma ile çalışabilir.
Facebookta bizi bulun
ARŞİV